Ponta Porã/MS/Brasil, 13/09/2026 15:16

Pesquisador indígena cataloga 150 plantas medicinais de seu território

Pesquisador indígena cataloga 150 plantas medicinais de seu território

A meta inicial era encontrar tratamentos para as três enfermidades mais recorrentes do povo Pataxó Hã-Hã-Hãi, da Terra Indígena Caramuru/Paraguassu, no sul da Bahia: verminoses, diabetes e hipertensão.

Assim começou a pesquisa do etnobotânico Hemerson Dantas dos Santos Pataxó Hãhãhãi, que – como o próprio nome indica – pertence a etnia e é doutorando do Instituto de Ciências Ambientais, Químicas e Farmacêuticas da Universidade Federal de São Paulo (Unifesp).

Depois, já no âmbito formal da pesquisa acadêmica, Hemerson ampliou seu estudo e catalogou 175 plantas medicinais utilizadas pelo seu povo. A intenção foi resgatar os saberes ancestrais no uso de tais plantas, perdidos ao longo dos tempos.

Entre as várias descobertas ao longo da pesquisa, Hemerson constatou que, curiosamente, muitas das plantas medicinais utilizadas são espécies exóticas, introduzidas posteriormente no território.

Para o pesquisador, isso demonstra a fragmentação e o deslocamento forçado da população originária, acompanhados da devastação ambiental, ações de grileiros e instalação de grandes fazendas.

A história da terra indígena, território da pesquisa de Hemerson, é mesmo atribulada. Também conhecida como Terra Indígena Caramuru/Paraguassu, tem uma extensão de 54.105 hectares. Em 1926, foi tornada reserva indígena pelo então Serviço de Proteção ao Índio (SPI).

Na década de 40, com a expansão da cultura cacaueira, as terras foram invadidas por fazendeiros, expulsando boa parte dos indígenas do local. Nos anos de 1970, o governo da Bahia chegou a extinguir a reserva e concedeu títulos de propriedade a invasores.

Confrontos

No início dos anos 80, a Fundação Nacional dos Povos Indígenas (Funai), depois de uma longa batalha litigiosa na Justiça, conseguiu o reconhecimento das terras novamente aos indígenas, o que não impediu de existirem confrontos pela terra na região até hoje.

“Grande parte da cobertura de mata hoje se perdeu, virou pastagem. E, com isso, muitas das plantas citadas pelos anciões da aldeia foram muito difíceis de localizar e outras mesmo desapareceram”, disse Hemerson, ao comentar sobre as principais dificuldades que enfrentou no transcorrer da pesquisa.

“Quando eles voltam na década de 1980, muitas coisas tinham mudado, todo o cenário, então não tinha mais floresta, agora só pasto, as plantas foram perdidas. Então, o que foi interessante, que ele (Hemerson) cita bastante, foi ter entrado em contato com esse conhecimento sobre essas plantas do passado, dos anciões, que conheciam as plantas que existiam nas florestas antes da expulsão na década de 1940, e de tomar consciência de que era o conhecimento desses anciões”, completou Eliana Rodrigues, orientadora do doutorando na pesquisa.

No que diz respeito propriamente aos resultados do estudo, o pesquisador descobriu 43 plantas utilizadas para o tratamento de três enfermidades – diabetes, verminoses e hipertensão. E a mais comum para as verminoses utiliza-se o mastruz. No combate a diabetes, a moringa, e para hipertensão, os indígenas recorrem ao capim-cidreira.

Além disso, a investigação verificou que 79% das 175 plantas pesquisadas têm seus usos em consonância com apontamentos da literatura científica recente.

Eliana destacou que o trabalho não representa apenas o registro do conhecimento do seu povo: “Mas ele também está resgatando”. Segundo Eliana, muitos dos conhecimentos do passado foram perdidos, mas ainda muito o que foi conservado como se pode ver no estudo.

“Hemerson é o primeiro pesquisador etnobotânico do mundo”, disse Eliana sobre as relações entre o pesquisador indígena e seu objeto de pesquisa.

Povos e plantas

O termo “etnobotânico”, inclusive, diz respeito à ciência que descreve a relação entre diferentes povos e suas plantas. “Registra o conhecimento sobre determinadas culturas sobre suas plantas e usos, para qualquer finalidade, como medicinal, alimentar, construção civil e naval, para qualquer coisa”, explica Eliana.

As descobertas da pesquisa de Hemerson deverão resultar em um livro sobre a pesquisa, outro de receitas para uso seguro das plantas e um audiovisual. Além disso, um viveiro de plantas foi implantado em uma aldeia para utilização da população local.

“Já estão desenvolvendo mudas no canteiro para poder distribuir ali entre os indígenas que moram naquelas aldeias próximas, além da aldeia de Hemerson”, completou a orientadora.

COMPARTILHE AGORA MESMO!
COMENTE AGORA MESMO!

PREVISÃO DO TEMPO

BrasilCard Cartão de Crédito com Rápida Aprovação, clique no link agora mesmo e peça o seu cartão, 45 dias para pagar!
BrasilCard Cartão de Crédito com Rápida Aprovação, clique no link agora mesmo e peça o seu cartão, 45 dias para pagar!

Anuncie Aqui - Informativo de Ponta 340x190

mostbet güncel giriş mostbet giriş mostbet bahsegel güncel giriş bahsegel giriş bahsegel betsat güncel giriş betsat giriş betsat marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis iptv al iptv satın al ıptv al ıptv satın al ıptv mariobet güncel giriş mariobet giriş mariobet betkom güncel giriş betkom giriş betkom ngsbahis güncel giriş ngsbahis giriş ngsbahis enbet güncel giriş enbet giriş enbet holiganbet güncel giriş holiganbet giriş holiganbet holiganbet güncel giriş holiganbet giriş holiganbet holiganbet güncel giriş holiganbet giriş holiganbet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet betgaranti güncel giriş betgaranti giriş betgaranti betgaranti marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis enbet güncel giriş enbet giriş enbet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis kavbet güncel giriş kavbet giriş kavbet kavbet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet betwoon güncel giriş betwoon giriş betwoon spinco güncel giriş spinco giriş spinco betgaranti güncel giriş betgaranti giriş betgaranti betgaranti betturkey güncel giriş betturkey giriş betturkey fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet vilcasino güncel giriş vilcasino giriş vilcasino vilcasino güncel giriş vilcasino giriş vilcasino vilcasino güncel giriş vilcasino giriş vilcasino tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis betorspin güncel giriş betorspin giriş betorspin mostbet güncel giriş mostbet giriş mostbet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet superbetin güncel giriş superbetin giriş superbetin mariobet güncel giriş mariobet giriş mariobet betkom güncel giriş betkom giriş betkom betsat güncel giriş betsat giriş betsat betsat güncel giriş betsat giriş betsat superbetin güncel giriş superbetin giriş superbetin superbetin güncel giriş superbetin giriş superbetin betsat güncel giriş betsat giriş betsat betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis bets10 güncel giriş bets10 giriş bets10 bets10 güncel giriş bets10 giriş bets10 betsat güncel giriş betsat giriş betsat extrabet güncel giriş extrabet giriş extrabet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis süperbetin giriş süperbetin betwoon güncel giriş betwoon giriş betwoon vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino betsat güncel giriş betsat giriş betsat casibom güncel giriş casibom giriş casibom matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet kavbet güncel giriş kavbet giriş kavbet kavbet casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom mrking güncel giriş mrking giriş mrking meritking güncel giriş meritking giriş meritking betnano güncel giriş betnano giriş betnano betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet betpas güncel giriş betpas giriş betpas betnano güncel giriş betnano giriş betnano betsat güncel giriş betsat giriş betsat betsat güncel giriş betsat giriş betsat matbet güncel giriş matbet giriş matbet matbet güncel giriş matbet giriş matbet pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis betnano güncel giriş betnano giriş betnano betnano güncel giriş betnano giriş betnano betnano güncel giriş betnano giriş betnano jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet betnano güncel giriş betnano giriş betnano jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino betpark güncel giriş betpark giriş betpark betpark marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet